De fietshelm verplicht, een goede maatregel of niet?

Het dragen van een fietshelm kan de kans op hoofdletsel na een val of ongeluk flink verminderen. Het kan de kans op hoofdletsel met zo’n 42% reduceren. Er zijn zelfs buitenlandse studies geweest in onder andere Zwitserland, waarin werd aangetoond dat het aantal ongelukken met letsel met 60 tot 88 procent kan worden teruggebracht als het dragen van een fietshelm verplicht is en iedereen zich daaraan houdt.

De organisatie VeiligheidNL wil ook in Nederland het dragen van de fietshelm introduceren en hiermee het grote aantal ongelukken met hoofdletsel als gevolg laten dalen. De organisatie wil in eerste instantie inzetten op het dragen van fietshelmen bij kinderen. Zij hebben echter geen plannen voor een verplichting, maar hebben gekozen voor een aanmoedigingscampagne. Het draagvlak voor een fietshelm is namelijk (nog) niet groot.

Fietshelm bij kinderen

Jaarlijks belanden ongeveer 4800 kinderen en jongeren op de SEH en 930 in het ziekenhuis na een ongeluk met hun fiets. In gemiddeld een kwart van deze gevallen gaat het om hoofdletsel als direct gevolg van het ongeval. Helaas overlijden elk jaar gemiddeld 19 jonge fietsers aan de gevolgen van dit hoofdletsel.

Verdubbeling ziekenhuisopnamen 0-4 jarigen

Het merendeel van het hoofdletsel dat leidt tot een behandeling op een SEH-afdeling of tot een ziekenhuisopname ontstaat zonder betrokkenheid van een motorvoertuig, bijvoorbeeld door een val van de fiets zonder dat daar een ander weggebruiker bij betrokken is. Bij de fietsongevallen waarbij het slachtoffer overlijdt door het hoofdletsel, is wel vaak een motorvoertuig betrokken. Opvallend is de stijging van het aantal ziekenhuisopnamen van kinderen van 0-4 jaar in verband hoofdletsel door een fietsongeval. Ongeveer de helft van deze ongevallen vond plaats in de periode 2006-2010.

Bekijk hier ons aanbod  kinder fietshelmen

Landen met verplichting fietshelm

In de landen Zwitserland, Zweden en Spanje is het dragen van een fietshelm al verplicht. Ook tijdens het wielrennen, skaten en snowboarden wordt hier heel normaal gedaan over het dragen van een helm. Toch kunt u zich afvragen of het invoeren van de helmplicht in Nederland effectief zal zijn. Onderzoek in Zweden onder scholieren tot 15 jaar over de effecten van de helmdraagplicht tonen negatieve gevolgen aan betreffende het fietsgebruik binnen deze groep. Het fietsgebruik zakte tientallen procenten in de twee peiljaren 1983 en 2007. Dit is dus niet zomaar aan de ingevoerde helmplicht ingaande 2005 toe te schrijven, maar er aangetoond dat deels de helmplicht het fietsen ontmoedigd. Dalend fietsgebruik door helmplicht wordt in Denemarken nog steeds waargenomen.

Nog een opvallend verschijnsel is dat een flinke reductie in het aantal ongevallen met hoofdletsels tot nu toe uitbleef na invoering van de helmplicht.

Verplicht of vrijwillig

Beter dan het verplichten van een fietshelm kan er worden gestuurd op vrijwillig gebruik van een fietshelm. VeiligheidNL zoekt daarom vooral naar ideeën of maatregelen om het gebruik van een helm bij vooral kinderen leuker te maken. Dit doen zij door bijvoorbeeld leukere helmen te (laten) ontwikkelen, maar ook door het als normaal te gaan beschouwen dat helmen gebruikt worden.

De trend om een helm te gaan dragen in Nederland is overigens al te merken. Nog niet zolang geleden was het in Nederland ondenkbaar dat je met een helm fietste. Nu is dat absoluut niet meer zo bijzonder. We zien het steeds vaker op straat en kijken er niet meer van op.

Fietshelm bij een elektrische fiets

In mei 2015 maakte minister Schultz (infrastructuur) bekend vast te houden aan de helmplicht voor snelle elektrische fietsen. Het gaat om e-bikes die 40 tot 45 kilometer per uur kunnen bereiken. Daarmee valt het rijwiel in de bromfietscategorie en wordt het verplicht een helm te dragen die meer veiligheid biedt dan een standaard fietshelm. Schultz maakte daarom bekend dat op een dergelijke e-bike een bromfietshelm of speciaal ontwikkelde helm voor de elektrische fiets gedragen moet worden. Fietshelmen zouden niet meer voldoen bij deze snelheden.

Tot 2017 zal de snelle e-bike worden beschouwd als een snorfiets, maar daarna als een brommer. Dat houdt dus in dat de bestuurders niet alleen een helm moeten dragen, maar ook minimaal 16 jaar moeten zijn, een brommerrijbewijs moeten halen en een kentekenplaat op de fiets moeten bevestigen. Dat de fiets tot 2017 slechts als snorfiets wordt gezien, waardoor er geen helm gedragen hoeft te worden, heeft te maken met de keuringseisen van nu. Bij de toelatingskeuring wordt nu nog alleen gekeken naar de snelheid zonder dat u zelf meetrapt. Is die snelheid bij een high speed e-bike maximaal 25 kilometer per uur, dan vallen deze e-bikes in Nederland onder de noemer snorfiets en heeft u geen helmplicht en andere eisen.

Het is in Nederland dus nog niet verplicht een fietshelm te dragen. Wel wordt er steeds meer ingezet op een vrijwillige keuze om vooral kinderen een helm te laten dragen. Mede door de steeds betere en snellere techniek waarmee onze fietsen worden uitgerust zal er vanaf 2017 wel een helmplicht worden ingevoerd voor de zogenoemde high-speed e-bike. Wilt u niet verplicht worden om een helm te gaan dragen, koop dan een fiets die niet sneller gaat dan 25 kilometer per uur. Zo bent u toch snel op uw bestemming, maar zonder dat u verplicht wordt een helm mee te nemen.

Bekijk hier ons aanbod fietshelmen